Ik kan nu bijna spreken over ‘vroeger’. Die goeie ouwe tijd op de HAN, waar we leerden programmeren in een keur van programmeertalen, van C# tot Java tot… ehm.. Nou ja. Die twee. Mijn punt is, programmeren was toen simpel. Je hebt een simpel taakje dat volbracht moet worden. Je punt uit één informatiebron, zoals een database, en je levert je gegevens af op een ander punt. Uiteraard werd het weleens ingewikkelder, maar echt heel moeilijk was het nooit.

Nu bij mijn afstudeerbedrijf werk ik aan een product dat werkelijk zo gigantisch ingewikkeld is dat niemand alle ins-en-outs kent. Ja, globaal misschien, maar helemaal de diepte in? Het houdt een keer op, en ik heb gemerkt dat het bij dit soort programma’s ook bijna niet meer mogelijk is om alles te weten. Ik heb mijn best gedaan, maar ik weet ook nog steeds niet alles. Zo complex is het.

Bij de overheid komt dat wel vaker voor. Een bepaald probleem is zo gigantisch ingewikkeld dat het niet anders kan dat het ook een gigantisch programma nodig heeft. Neem nou ‘Studielink’. Dat is een website waarop je je inschrijvingen aan universiteiten, hogescholen en andere opleidingen kan regelen, alsmede de betaling van het collegegeld en meer van die handige zaken.

Nu ik iets meer weet van de ontwikkeling van zulke grote en omvangrijke applicaties weet ik dat dat niet makkelijk is. Er moet nagedacht worden over de flow van zulke grote stromen, dat het onmogelijk is om dat niet abstract te doen. Volg je me nog? Wat ik maar zeggen wil, er komt een moment dat je iets moet zeggen als “en nu moet het programma de aanvraag indienen”, of “en nu krijgt de student een brief thuis”. Als je dat niet doet, lukt het je nooit om zoiets helemaal af te krijgen.

Dat is ook logisch ook. Als je een feestje organiseert besluit je zoiets als “we kopen meuk, we nodigen mensen uit, en dan wordt het gezellig”. Wat die meuk precies is, wie die mensen zijn en hoe je het dan gezellig krijgt zijn dingen waar je dan nog niet mee bezig bent. Dat komt later wel, in de Albert Heijn.

Maar dat Studielink hè? Dat is dus echt een schoolvoorbeeld van hoe het niet moet. De logica van die website is alleen te snappen als je de database erbij houdt. De mailtjes zijn onbegrijpelijke, kafkaësk aandoende broddelwerkjes, geschreven door mensen met het taalgevoel van zeekomkommers. De website zelf is gebouwd als een ouwe SUV. Log, traag, en vol met nutteloze mogelijkheden waar je alleen in de jungle van Cambodja iets aan hebt. Zo is Studielink er ook in het Engels, wat op zich nuttig is, maar tegelijkertijd is de website totaal niet in staat om te onthouden wat jouw voorkeur is qua taal. Het gevolg is dat de helft van de pagina’s willekeurig naar Engels en weer terug naar Nederlands springen.

Zo zou ik nog wel een pagina of vier vol kunnen kletsen over het monster van Studielink. Ik zal dat maar overlaten aan enthousiastere bloggers. Ik zal afsluiten met weer een tenenkrommend voorbeeld van Studielink-logica. Na vier jaar studeren, en drie succesvolle inschrijvingen bij de HAN en de Radboud universiteit kreeg ik laatst een brief met een code. Of ik, als nieuwe student (hoe verzin je het!), mijn adresgegevens zou willen valideren. Ik denk dat ik voor de grap het adres van Zweinstein opgeef. Ik denk niet dat ze het door gaan hebben.